رانندگی ایمن در روزهای بارانی بیش از آن‌که به مهارت‌های پیچیده نیاز داشته باشد، به شناخت محدودیت‌های خودرو، آمادگی فنی و اصلاح رفتار راننده وابسته است.
جاده خیس؛ جایی که قوانین رانندگی تغییر می‌کند
نخستین نکته‌ای که رانندگان باید در روزهای بارانی به آن توجه کنند، کاهش اصطکاک میان لاستیک و سطح جاده است. هنگامی که آسفالت خیس می‌شود، لایه‌ای از آب میان سطح لاستیک و مسیر حرکت شکل می‌گیرد و همین موضوع می‌تواند توانایی تایر برای انتقال نیروی ترمز و فرمان را کاهش دهد.
این وضعیت در ابتدای بارندگی، به‌ویژه پس از یک دوره طولانی خشکی هوا، خطرناک‌تر است؛ زیرا آب باران با گردوغبار، روغن و بقایای مواد موجود روی آسفالت ترکیب می‌شود و سطحی لغزنده ایجاد می‌کند.
در چنین شرایطی، راننده نباید سرعت مجاز درج‌شده روی تابلوها را معادل سرعت ایمن بداند. سرعت مجاز، حداکثر سرعت تعیین‌شده برای شرایط متعارف است و در بارندگی، مه، آب‌گرفتگی یا کاهش دید، ممکن است حتی حرکت با سرعتی پایین‌تر از این محدوده نیز ضروری باشد.
کاهش سرعت باید پیش از رسیدن به پیچ، تقاطع و مسیرهای پرتردد انجام شود. ترمزگیری ناگهانی روی سطح خیس، به‌ویژه هنگام گردش فرمان، می‌تواند تعادل خودرو را برهم بزند و احتمال لغزش را افزایش دهد.
فاصله طولی را افزایش دهید
یکی از اشتباهات رایج در رانندگی بارانی، حفظ فاصله معمول با خودرو جلویی است. در مسیر خشک، راننده فرصت بیشتری برای واکنش و توقف دارد، اما در جاده خیس، افزایش مسافت ترمزگیری و احتمال لغزش باعث می‌شود فاصله ایمن اهمیت بیشتری پیدا کند. قاعده سه‌ثانیه‌ای که در شرایط عادی برای حفظ فاصله طولی استفاده می‌شود، در بارندگی باید افزایش یابد و دست‌کم به حدود چهار تا پنج ثانیه برسد.
در بارش شدید، کاهش دید یا وجود آب‌گرفتگی، حتی فاصله بیشتری نیز لازم است. برای محاسبه این فاصله کافی است عبور خودرو جلویی از کنار یک نشانه ثابت مانند تابلو یا پایه چراغ را در نظر بگیرید و زمان رسیدن خود به همان نقطه را محاسبه کنید. اگر فاصله زمانی کمتر از حد مناسب باشد، باید به‌آرامی از سرعت کاسته شود.
نکته مهم دیگر آن است که راننده نباید برای جبران تاخیر یا رسیدن سریع‌تر به مقصد، به خودرو جلویی نزدیک شود یا در ترافیک با تغییر مسیرهای پی‌درپی حرکت کند. در روزهای بارانی، چند دقیقه تاخیر ارزش به خطر انداختن جان سرنشینان را ندارد.
لاستیک‌ها؛ نخستین خط دفاعی خودرو
در روزهای بارانی، وضعیت لاستیک‌ها بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می‌کند. عمق آج تایر نقش مهمی در تخلیه آب از سطح تماس لاستیک با جاده دارد. هرچه آج فرسوده‌تر باشد، توانایی تایر برای هدایت آب کاهش پیدا می‌کند و احتمال شکل‌گیری پدیده آب‌سواری افزایش می‌یابد. آب‌سواری زمانی اتفاق می‌افتد که لاستیک نتواند آب موجود روی مسیر را به‌درستی تخلیه کند و لایه‌ای از آب میان تایر و آسفالت قرار گیرد.
در این وضعیت، تماس موثر لاستیک با سطح جاده کاهش می‌یابد و خودرو ممکن است به‌طور موقت فرمان‌پذیری و توان ترمزگیری خود را از دست بدهد. رانندگان باید پیش از شروع فصل بارندگی، عمق آج، ترک‌خوردگی، برآمدگی و فرسودگی نامتوازن لاستیک‌ها را بررسی کنند.
فشار باد نیز باید مطابق توصیه سازنده خودرو و در حالت سرد بودن تایرها تنظیم شود. کم یا زیاد بودن فشار باد، هر دو می‌توانند بر پایداری و عملکرد لاستیک اثر منفی بگذارند. استفاده از لاستیک‌های نامناسب، فرسوده یا غیراستاندارد، حتی در خودرویی با سامانه‌های ایمنی پیشرفته، همچنان یک نقطه‌ضعف جدی محسوب می‌شود.
باران، آزمون فرهنگ رانندگی است
رانندگی در روزهای بارانی بیش از آن‌که به توانایی خودروهای گران‌قیمت یا برخورداری از تجهیزات الکترونیکی وابسته باشد، به تصمیم‌های درست راننده بستگی دارد. هیچ سامانه کمکی نمی‌تواند جایگزین لاستیک سالم، سرعت متناسب، فاصله ایمن و تمرکز کافی شود.
باید پذیرفت که بارندگی زمان مناسبی برای نمایش مهارت رانندگی، سبقت‌های پرخطر یا جبران زمان ازدست‌رفته نیست. راننده حرفه‌ای کسی نیست که در هر شرایطی با سرعت بالا حرکت کند، بلکه فردی است که محدودیت‌های خودرو و جاده را بشناسد و متناسب با آن تصمیم بگیرد. گاهی کاهش سرعت، افزایش فاصله با خودرو جلویی یا حتی به تعویق انداختن سفر، مهم‌ترین اقدام برای جلوگیری از یک حادثه جدی است.
ورود خودرو به آب عمیق می‌تواند به نفوذ آب به موتور، آسیب به سامانه برق، اختلال در عملکرد ترمزها و حتی خاموش شدن خودرو منجر شود. در برخی شرایط، جریان آب می‌تواند خودرو را جابه‌جا کند؛ به‌همین دلیل، عبور از مسیرهای سیل‌زده و آب‌گرفتگی‌های ناشناخته نباید با آزمون و خطا همراه باشد.
اگر مسیر جایگزینی وجود دارد، تغییر مسیر منطقی‌ترین انتخاب است. در صورت مشاهده جریان آب یا نامشخص بودن عمق آن، راننده نباید صرفا با تکیه بر ارتفاع خودرو یا برخورداری از سامانه چهارچرخ‌محرک وارد مسیر شود.
پس از عبور ناخواسته از آب کم‌عمق نیز بهتر است در محیطی امن، با سرعت پایین و چند بار ترمزگیری ملایم، عملکرد ترمز بررسی شود تا در صورت خیس شدن قطعات ترمز، وضعیت عملکرد آن‌ها مشخص شود.
